Pozabiblijne wzmianki o Chrystusie

Cytat z Józefa Flawiusza, żydowskiego historyka (ur. 37 – zm. 100)

A Cezar, słysząc o śmierci Festusa wysłał Albinusa do Judei jako prokuratora. Ale król pozbawił Józefa wysokiego kapłaństwa, i przekazał sukcesję tej godności na syna Annasza, który również nazywał się Annaszem. Festus był już martwy, a Albinus był już w drodze, więc zebrał sędziów Sanhedrynu i przyprowadził przed nich Jakuba, brata Jezusa, którego zwano Chrystus, i innych, a po oskarżeniu ich o łamanie prawa, ogłosili, że ma być ukamienowany. (Józef Flawiusz, Historia Żydów, Księga 12, rozdz 9, 1)

Był to rok ok 62 n.e. a chodzi o tego Jakuba, którego list znajdujemy w Nowym Testamencie. Jakub był biskupem Jerozolimy.

drugi cytat:

A był w tym czasie Jezus, człowiek mądry, jeżeli w ogóle godzi się, aby nazywać go człowiekiem, bo był cudotwórcą, nauczał ludzi jak otrzymać prawdę z przyjemnością. Zwracało się do niego zarówno wielu Żydów i wielu pogan. Był Chrystusem. A gdy Piłat, pod namową głównych ludzi spośród nas, skazał go na krzyż, ci, którzy go kochali na początku nie opuścili go, bo ukazał się im znów żywy trzeciego dnia; tak jak boscy prorocy przepowiedzieli i dziesięć tysięcy innych rzeczy, które go dotyczą. I plemię chrześcijan, nazwanyni tak od niego, nie są wymarali aż do tego dnia. (Józef Flawiusz, Historia Żydów, Księga 18, rozdz 3, 3)

Niektórzy uważają, że ten fragment został sfałszowany przez późniejszych skrybów. Popularnie nazywa się te kilka zdań Wyznaniem Flawiusza, ponieważ zawiera wyznanie, że Jezus był Chrystusem, zmarł na krzyżu i zmartwychwstał. Wydaje się, że jest to wyznanie zbyt idealnie brzmiące, a także, że Żyd nie mógł napisać czegoś podobnego. Jednak w 324 r. n.e. Euzebiusz, chrześcijański historyk, wykorzystujący obszernie dzieło Flawiusza, cytuje ten fragment w całości w takiej samej formie.

Cytat ze Swetoniusza (ur. 69 – zm. 112)

“Żydów wypędził (Klaudiusz) z Rzymu za to, że bezustannie wichrzyli podżegani przez jakiegoś Chrestosa” (za: Suetonius, Catharine Edwards. Lives of the Caesars (2001) s. 184, 203)

Mowa o wypędzeniu Żydów, które nastąpiło w 49 r. n.e. za panowania Klaudiusza. O tym wydarzeniu wspomina także Ewangelista Łukasz w Dziejach Apostolskich:

Tam natknął się na pewnego Żyda, imieniem Akwila, rodem z Pontu, który świeżo przybył z Italli, i na Pryscyllę, żonę jego, dlatego, że Klaudiusz zarządził, aby wszyscy Żydzi opuścili Rzym, i zbliżył się do nich. (Dz 18, 2)

Cytat z Tacyta (ur. 56 – zm. 117)

…chrystianami… odstęp między czwartym
a piątym znakiem wziął się z korekty
jakiej dokonał któryś z kopistów.
Pierwotnie było tam “e” (chrestianami)

Neron obarczył winą i zadał najbardziej wyszukane tortury na tych, których nienawidzono za ich zbrodnie, a których nazywano chrystianami. Chrystus, od którego nazwa ma swój początek, cierpiał straszną karę podczas rządów Tyberiusza w rękach jednego z prokuratorów, Poncjusza Piłata, a przesąd najbardziej złośliwy, który na chwilę przycichł, znów wybuchł nie tylko w Judei, pierwszym źródle zła, ale nawet w Rzymie, gdzie wszystkie rzeczy ohydne i haniebne ze wszystkich części świata napływają i stają się popularne. Zatem najpierw aresztowano wszystkich, którzy się do winy przyznali, a potem, ich ogromna rzesza został skazana, nie tyle za zbrodnię spalenia miasta, ile za nienawiść przeciwko ludzkości (Tacyt, Annały 15.44)

Łucjan z Samosaty (ur. 125 – zm. 180) wędrowny satyryk, wyśmiewał Chrześcijan za ignorancję i łatwowierność, choć doceniał ich wysoki poziom moralności. Opiswał człowieka, ukrzyżowanego w Palestynie, któremu ludzie oddają cześć:

Był drugi po tym, któremu nadal oddają dziś cześć, człowiek w Palestynie, który został ukrzyżowany, bo przyniósł na ten świat tę nową formę wtajemniczenia. (za: Robert E. Van Voorst, Jesus outside the New Testament, Wm. B. Eerdmans Publishing, 2000. ss 58-64)

Mając przekonanie, że są nieśmiertelni i będą żyć wiecznie, biedni nieszczęśnicy gardzą śmiercią i oddają się jej z dużą chęcią. Ponadto, pierwszy z nich, ich prawodawca, przekonał ich, że stają się braćmi z chwilą, gdy odwracają się od greckich bogów i zaczynają czcić tego ukrzyżowanego sofistę i żyć według Jego praw (za: Robert E. Van Voorst, Jesus outside the New Testament, Wm. B. Eerdmans Publishing, 2000. ss 58-64)