Skąd trzej królowie wiedzieli o Gwieździe?

Po pierwsze nie wiadomo czy było ich trzech. O trzech darach złożonych Mesjaszowi wspomina Ewangelia Mateusza i tylko stąd wysnuwano wniosek o liczbie przybyszów. Raczej nie byli to także królowie, jak często się tradycyjnie nazywa. Chociaż mało kto kiedykolwiek wątpił w autentyczność przekazu Mateusza, nikt jednak do dziś nie zidentyfikował tajemniczych przybyszów. Intrygująca sprawa.

Jednak królowie?

Pierwsi chrześcijanie chcieli bardzo by wydarzenie opisane przez Mateusza było wypełnieniem proroctw Starego Testamentu, które zapowiadały, że królowie przybędą pokłonić się Mesjaszowi (por. Ps 72,11). Tertulian dowodził, że w magoi przybyłych ze Wschodu należy widzieć królów, a właściwie tłumaczył, że magoi byli poważani niczym królowie:

Należy uznać owych wschodnich magów, którzy obdarzają tak wczesne dzieciństwo Chrystusa złotem i kadzidłem. I wzięło dziecię moc Damaszku bez bitwy i oręża [por. Iz 8,4] (…) O tym darze złota mówi również Dawid: ‘I dadzą mu ze złota Saby’ oraz ‘królowie Arabów i Saby złożą mu daniny’ [Ps 72,15]. Bo istotnie Wschód uważał magów prawie za królów, a Damaszek dawniej był dołączony do Arabii, zanim nie została przekształcona z podziału krain syryjskich w Syrofenicję. Jej to ‘moc’ wziął wówczas Chrystus, przyjmując jej znaki, złoto i oczywiście pachnidła. A ‘łupy Samarii’ zaś znaczy, że samych magów pojął, gdy rozpoznali go i uczcili darami i oddali hołd na kolanach [Mt 2,11] jako Panu i królowi i to za świadectwem wskazania i przewodem gwiazdy [Mt 2,9]. Stali się łupami Samarii, to znaczy bałwochwalcy uwierzyli teraz w Chrystusa (“Przeciw Żydom” 9).

Skąd przybyli?

Oczywiście, że ze Wschodu. Ale skąd dokładnie? Może da się wskazać jakiś kraj lub przynajmniej region? W XII w. pojawiła się informacja, której nie udało mi się potwierdzić, że pochodzili oni z Chaldei, znad rzeki Saby [Arkadiusz Bednarczyk, Trzej Królowie Jadą…]. Co ciekawe z Ur Chaldejskiego pochodził przecież ojciec Abrahama, Terach. Jaki ten świat mały! Justyn Męczennik, ojciec apostolski z II wieku, uważał, że magoi przybyli z Arabii. Wspomina o tym w dwóch fragmentach swoich dzieł:

“Tymczasem proroctwo zawiera ten oto dodatek: ‘Zanim by dziecię umiało mówić: ojcze i matko, weźmie moc Damaszku i łupy Samarii’ [por. Iz 8,4]. I nie możecie też pokazać żadnego Żyda, któremu by się kiedykolwiek taka rzecz wydarzyła. My natomiast możemy udowodnić, że to się spełniło w naszym Chrystusie. Skoro się On bowiem narodził, przybyli magowie z Arabii i pokłon Mu oddali, przedtem zaś poszli do Heroda” (“Dialog z Żydem Tryfonem” 77,3-4).
“Tedy magowie z Arabii poszli do Betlejem, pokłonili się Dziecięciu i złożyli Mu dary, złoto, kadzidło i mirrę, a potem, po skłonieniu się Dziecięciu w Betlejem, otrzymali w objawieniu rozkaz, by nie wracali do Heroda” (“Dialog z Żydem Tryfonem” 78,2).

W innym z kolei fragmencie łączy przybycie magoi na narodziny Mesjasza z jedną starotestamentową przepowiednią. Justyn przypisał je Mojżeszowi, ale oczywiście jest to skrót myślowy – Mojżesz uważany za autora Pięcioksięgu, jest autorem tylko pośrednio. Słowa, które za chwilę przytoczy wyszły z ust Balaama – sprawcy całego tego zamieszania:

“Że zaś miał wzejść jak gwiazda z rodu Abrahamowego, oznajmił Mojżesz, kiedy mówił: ‘Wzejdzie Gwiazda z Jakuba, i Wódz z Izraela’ [Lb 24,17]. A inne Pismo powiada: “Oto Mąż! Wschód imię Jego” [Za 6,12]. Gdy bowiem w chwili narodzenia Jego na niebie wzeszła gwiazda, jak to napisano w Pamiętnikach Jego apostołów, zrozumieli to magowie z Arabii, przybyli i oddali Mu pokłon” (“Dialog z Żydem Tryfonem” 106,4).

John_Linnell_-_The_Prophet_Balaam_and_the_Angel_-_Google_Art_Project

Także Orygenes w dziele “Przeciw Celsusowi” [s. 46] pisał, że Balaam był odpowiedzialny za rozpowszechnienie obietnicy przyjścia zbawiciela i z tą informacją zgadzają się na ogół komentatorzy [np. Hadrian Mar Elijah Bar Israel, The Star of Betlehem, 2013, s. 4.]. Balaam, wspomniany przez Stary Testament, prorok pogański, pierwszy od którego przychodzi tak wyraźna zapowiedź Mesjasza, którego zapowiadać będzie gwiazda, był wielką postacią także poza kręgiem biblijnym. Wiele mówi fakt, że w 1967 r. odkyto w Deir Alla inskrypcję z proroctwem niejakiego Bileama, syna Beora (por. Lb 22-24) [link]. Nie była to zwykła inskrypcja, ale cały dom mieszkalny zapisany od wewnątrz i od zewnątrz jego proroctwami. Wśród nich było wiele dotyczących przyszłych losów różnych królestw. Okazuje się bowiem, że ten Balaam, który przewinął się w historii biblijnej był za razem królewskim prorokiem z Mezopotamii, być może związanym z Midianitami. Midianici w późniejszym okresie weszli w skład Medo-Persji. Proroctwo wypowiedziane przez Balaama było wyjątkowe dla królestwa Izraela, ale dzięki boskiemu zrządzeniu rozszerzyło się także na tereny leżące na wschód od Jerozolimy. Stało się to w najtrudniejszym dla Izraela okresie – w niewoli babilońskiej.

Proroctwo zaczęło żyć własnym życiem

W okresie niewoli babilońskiej w VI w. p.n.e., gdy Babilonem zawładnął perski Cyrus – nazwany w Starym Testamencie namaszczonym – Izraelici zetknęli się z religią perską, którą był dopiero co powstały zaratusztrianizm (od proroka Zaratustry)[Słownik Tła Biblii, Vocatio, s 100.]. W tym miejscu dochodzimy do pierwszego odkrycia, mianowicie w zaratusztrianizmie kasta kapłanów nazywała się magoi, czyli tak samo jak osoby, które przybyły na narodziny Mesjasza. Co więcej nad zaratusztriańskimi magoi władzę posiadał… żydowski prorok Daniel!

“Król Nebukadnesar, twój ojciec, ustanowił go (Daniela) przełożonym nad wróżbitami, czarownikami.” Dn 5,11

Biblijny Daniel dzięki umiejętności wykładania snów dostał się na szczyty władz w Babilonie i został nazwany Rab-Mag – Mistrz Magoi. W Księdze Daniela prorok Daniel wyjaśnił proroctwo o 70 tygodniach, w których pada dosyć dokładna data przyjścia Mesjasza. Tej wiadomości, wraz z zapowiedzią o gwieździe musiał wtedy nauczać zaratusztriańskich magoi. Ciekawe, że właśnie od tego okresu zaczęto spisywać święte pisma zaratusztrianizmu, tzw. Awestę. Zapowiedź nadejścia Saoszjanta (zaratusztriańskie określenie Mesjasza) można przeczytać w Jaszcie, części Awesty, świętego pisma zaratusztrianizmu (Jaszta 19,88-98). W tym proroctwie, poza wieloma interesującymi wątkami, którymi teraz się nie możemy zająć, pojawia się oczekiwanie, że Mesjasz narodzi się z dziewicy i zbawi świat. Zbawiciela, którego zapowiadać będzie gwiazda spodziewali się także inni. W okresie zmiany ery rzymianie zaczęli bić bardzo dużo monet z symbolem gwiazdy – tak jakby także wiedzieli o proroctwie Balaama.

O magoi czytamy nie tylko w Ewangelii Mateusza czy w Księdze Daniela. Relacje o magoi pochodzą także ze źródeł pozabiblijnych. Na przykład grecki historyk Herodot, piszący w IV w. p.n.e. w swoich “Dziejach” pisał o wojnach perskich. I to właśnie z Persją łączył magoi, nazywając ich “wykładaczami snów” [Herodot, Dzieje, s. 36, dostępne online: http://romanum.historicus.pl/art/herodot%20-%20dzieje.pdf].

Podsumujmy: Balaam około 1200 r. p.n.e. ogłasza Izraelowi nadejście Mesjasza, którego zapowie gwiazda, Balaam staje się ważnym prorokiem w Mezopotamii, w VI w. p.n.e. Izrael trafia do niewoli babilońskiej pod władzę perską, Daniel zostaje zwierzchnikiem magoi, którzy wywodzą się od Balaama, Daniel przepowiada (trafnie) datę nadejścia Mesjasza, powstają pisma zaratusztrianizmu. Kto przychodzi na narodziny Mesjasza? Zaratusztriańscy magoi. Pewnym potwierdzeniem tej teorii jest znajdujący się niedaleko Mosulu w Iraku kościół pochodzący z VI w. n.e., który na fundamentach z I w. n.e. ma wyryty napis: “Kościół trzech Magoszi” [Hadrian Mar Elijah Bar Israel, The Star of Betlehem, 2013, s. 4.].

One Comment

  1. Trzej Królowie – Mędrcy przybyli raczej z okręgu Hadramut lub Dhofar w południowej Arabii. Zaczynał się tam Szlak Kadzidłowy który biegł przez Arabię do Palestyny.
    Według Plineusza Starszego, było to jedyne miejsce na świecie gdzie zbierano ‘Kadzidło’ – żywicę z drzew Boswellia Sacra i jest tam też pod dostatkiem drzew Miry.

    Właśnie tam, w dzisiejszym Omanie, w mieście Salalah, rozpoczynał się Szlak Kadzidłowy. Jest to bardzo antyczne miasto które w czasach Chrystusa nazywało się Saffara Metropolis.
    Poza grobem Hioba, można tam też znaleźć grób rodziny Maryi, matki Chrystusa, a teren ten był zamieszkały przez Nazarejczyków.
    Pozdrawiam
    George
    thejobland.com

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *